> Eerdere columns

Een goed gesprek over levenskunst

Mijn buur-buurman Dick schrijft over mensbeelden en levenskunst; hij verheldert mensbeelden aan de hand van leven en werk van grote filosofen. Met behulp van levenskunst geven wij ons leven en dat van anderen vorm. Geven wij het kleur, smaak, betekenis. Levenskunst gaat over aloude thema’s, zoals emotie en ratio, lustbeleving en zelfbeheersing, genot en lijden, onverschilligheid en betrokkenheid, leven en dood.
Zo wordt door buurman Dick een filosofisch beeld van de mens geschetst aan de hand van leven en werk van Martin Heidegger. Ik stuit in zijn tekst over Heidegger op ’Wat is dat…een goed gesprek?’ Filosofen stellen dan vragen als: Wat zijn de kenmerken? Welke gesprekken blijven je bij en waarom? Een onderzoekende houding helpt je om dat goede gesprek te omschrijven. Heidegger geeft aan dat het bij een gesprek ‘er om moet doen’. Het gaat ergens over, je probeert de juiste verhouding tot een kwestie te formuleren. Het gaat bij Heidegger ook om het opruimen van vooringenomen standpunten, dat is zijn tweede kenmerk. Door iets bij voorbaat te vinden doe je het gesprek te kort. Het doet er bij een gesprek niet toe wie de waarheid kent, wie gelijk krijgt, wie de winnaar wordt. Nee, het gaat om een onderzoek, een samen op weg gaan de vraag te onderzoeken, waardoor je ook je vooringenomen standpunt kunt herzien. Het is geen debat maar een dialoog.
Een derde kenmerk is dat een goed gesprek plaatsvindt op basis van verwantschap. Je hebt iets met elkaar, voelt je verbonden met elkaar. Dan kun je de diepte in, elkaars nieren proeven, waarheidsvinding betrachten, je zoekt naar de kern, de blote waarheid.
Tenslotte houdt een goed gesprek zich bezig met de toekomst, dat is het vierde kenmerk. Er wordt gewerkt aan de goede beslissingen. De vraagstelling is uitgewerkt en begrepen. ’Dit was een goed gesprek’, zucht je dan na afloop. Dit is ware levenskunst, want ik heb betekenis gehad voor mijzelf en voor anderen. En werkt het ook niet zo in een coachingsgesprek?
Doorlezend in Dick’s hoofdstuk over Heidegger stuit ik op een volgende kwestie.
In een gesprek kun je ook toekomen aan de ’kunst iets met rust te laten’. Nu eens even niet alle doelen najagen, kwesties bespreken, analyseren, de kern te pakken krijgen. Doe maar eens even niets, zegt Heidegger, en maak een wandeling. Maak je hoofd leeg, zeggen wij in coaching vaak. Uit de hectiek, even niets toelaten,even alles loslaten, maak je hoofd leeg. Hoe leger je hoofd, hoe meer je uiteindelijk focust op de kern. Hoe meer plaats je maakt voor creativiteit en sensitiviteit. Hoe meer levenskunstenaar je kunt zijn.
‘Ik wil graag dat je stil bent’, vroeg ik laatst een druk pratende coachee, ‘En dat je even je eigen bandje terugluistert’.
En na een minuut kwam er een klein traantje; dat is voor mij een inzicht dat geboren wordt, een eerste beweging die ontstaat.
‘Probeer deze stilte nog eens 5 minuten te laten duren’, vroeg ik vervolgens.
…Adem rustig en ontspannen door…
…En geniet nu eens van je eigen rust…